ก่อนลงสีหนังสือเล่มเล็ก ทำไมควรกำหนดสีตัวละครไว้ก่อน

จากบทความก่อน เราพูดถึงการทำ "ต้นแบบตัวละคร" เพื่อให้ตัวละครคนเดิมยังคงมีลักษณะเดิมตั้งแต่หน้าแรกจนถึงหน้าสุดท้าย แต่มีอีกเรื่องหนึ่งที่ควรกำหนดไปพร้อมกัน นั่นคือ สีประจำตัวละคร

เพราะถึงเราจะวาดหน้าตา ทรงผม และเสื้อผ้าเหมือนเดิมทุกหน้า แต่ถ้าหน้าแรกเด็กหญิงใส่เสื้อสีเหลือง หน้าต่อมาเสื้อกลายเป็นสีส้ม และอีกหน้ากลายเป็นสีชมพู ความต่อเนื่องของตัวละครก็หายไปได้เหมือนกัน โดยเฉพาะหนังสือเล่มเล็กที่มีภาพประกอบต่อเนื่องหลายหน้า การกำหนดสีก่อนลงมือจริงจึงไม่ใช่เพียงเรื่องความสวยงาม แต่เป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนงาน

สีช่วยให้คนอ่านจำตัวละครได้

เวลาคนเราเปิดหนังสือ เราไม่ได้จดจำตัวละครจากใบหน้าเพียงอย่างเดียว ทรงผม เสื้อผ้า รูปร่าง และ สี ล้วนเป็นสิ่งที่ช่วยให้เราจำได้ว่าใครเป็นใคร

ลองนึกถึงตัวละครเด็กหญิงที่มีผมเปียสองข้าง ใส่เสื้อสีเหลือง กระโปรงสีน้ำเงิน หากเธอปรากฏอยู่หลายหน้า ต่อให้บางภาพวาดตัวเล็กลง หันข้าง หรือหันหลัง คนอ่านก็ยังเชื่อมโยงได้ง่ายว่าเป็นเด็กคนเดิม สีจึงทำหน้าที่คล้าย "รหัสประจำตัว" ทางสายตา และยิ่งหนังสือมีตัวละครหลายคน การกำหนดสีให้แตกต่างกันอย่างชัดเจนก็ยิ่งช่วยลดความสับสน

ก่อนลงสีจริง ลองทำ "แถบสีประจำตัวละคร"

วิธีที่ฉันคิดว่าใช้กับเด็กได้ง่าย คือหลังจากวาดต้นแบบตัวละครแล้ว ให้ระบายสีต้นแบบนั้นให้เรียบร้อยหนึ่งครั้ง แล้วเขียนกำกับไว้เลย เช่น

มะลิ

• ผม — ดำ
• เสื้อ — เหลือง
• กระโปรง — น้ำเงิน
• รองเท้า — น้ำตาล
• กระเป๋า — แดง

ถ้าใช้สีไม้ อาจให้เด็กหยิบสีที่จะใช้จริงมาวางเทียบ หรือทำช่องสีเล็ก ๆ ไว้ข้างต้นแบบ จากนั้นทุกครั้งที่จะระบายตัวละครนี้ ก็กลับมาดูต้นแบบก่อน ไม่ต้องพยายามจำว่าเมื่อสามหน้าที่แล้วใช้สีอะไร

ไม่ใช่แค่ชื่อสี แต่ควรใช้ "สีเดิม" ให้ได้มากที่สุด

ตรงนี้เป็นรายละเอียดเล็ก ๆ ที่มักเกิดขึ้นเวลามีสีหลายเฉด คำว่า "สีน้ำเงิน" อาจมีทั้งน้ำเงินเข้ม น้ำเงินสด น้ำเงินอมม่วง หรือฟ้าเข้ม หากเด็กหยิบคนละแท่งในแต่ละหน้า เสื้อผ้าก็อาจดูเปลี่ยนสีทั้งที่ตั้งใจใช้สีน้ำเงินเหมือนกัน

ถ้าอุปกรณ์ที่ใช้มีหมายเลขสีหรือสามารถทำเครื่องหมายได้ อาจจดหมายเลขไว้ หรือจัดสีประจำตัวละครไว้เป็นชุด วิธีนี้มีประโยชน์มากโดยเฉพาะเมื่อทำงานเป็นทีม เพราะทุกคนจะอ้างอิงต้นแบบเดียวกัน ไม่ต้องต่างคนต่างจำ

กำหนดสีไว้ก่อน ช่วยลดการตัดสินใจระหว่างทำงาน

ในการแข่งขัน เด็กไม่ได้มีเวลาคิดเรื่องสีอย่างเดียว ยังต้องเขียน วาด จัดหน้า ลงสี ทำปก ตรวจคำ และประกอบหนังสือให้เสร็จภายในเวลาที่กำหนด

ถ้าทุกครั้งที่เปิดหน้าใหม่ยังต้องหยุดถามกันว่า "เสื้อตัวนี้สีอะไรดี" "กระเป๋าเอาสีแดงหรือสีชมพู" "หน้าที่แล้วเราใช้สีไหนนะ" เวลาจะค่อย ๆ หายไปกับการตัดสินใจเล็ก ๆ เหล่านี้ การเลือกไว้ก่อนจึงช่วยให้ตอนลงมือจริง หยิบสีแล้วทำงานต่อได้ทันที

นี่เป็นหลักง่าย ๆ ของการทำงานภายใต้เวลาจำกัด คือ เรื่องใดตัดสินใจล่วงหน้าได้ ก็ควรตัดสินใจเสียก่อน เพื่อเก็บเวลาและสมาธิไว้สำหรับปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างทำงานจริง

แต่อย่ากำหนดสีจนแข็งเกินไป

การรักษาสีตัวละครให้สม่ำเสมอ ไม่ได้หมายความว่าทุกภาพต้องมีสีเหมือนกันทั้งหมด สีของสิ่งแวดล้อม แสง และบรรยากาศสามารถเปลี่ยนไปตามเหตุการณ์ได้ ฉากกลางวันกับกลางคืนย่อมไม่เหมือนกัน วันที่ฝนตกอาจดูหม่นกว่าวันที่แดดสดใส ฉากที่ต้องการความสนุกสนานอาจใช้สีสดกว่าฉากเศร้า

ดังนั้นสิ่งที่ควร "คงไว้" คือสีหลักที่ทำให้เราจำตัวละครได้ ส่วนบรรยากาศรอบตัวสามารถปรับตามเรื่องได้

ตัวละครหลายตัว ยิ่งควรวางสีพร้อมกัน

ถ้าในเรื่องมีตัวละครหลัก 3 คน อย่าเพิ่งเลือกสีให้คนแรกจนเสร็จแล้วค่อยคิดคนที่สอง ลองวางต้นแบบทั้งสามคนไว้ข้างกันก่อน แล้วดูภาพรวม ถ้าทุกคนใส่เสื้อโทนใกล้กันหมด เมื่ออยู่ในภาพเดียวกันอาจแยกกันยาก

เราอาจกำหนดให้คนหนึ่งมีสีเหลืองเป็นสีเด่น อีกคนใช้ฟ้า อีกคนใช้แดงหรือชมพู โดยไม่จำเป็นต้องทำให้ฉูดฉาดทุกส่วน หลักสำคัญคือ แยกออกจากกันได้ แต่ยังอยู่ร่วมกันแล้วดูเป็นภาพเดียวกัน

ทดลองสีกับกระดาษจริงก่อน

สีที่เห็นจากแท่งหรือจากกล่อง อาจไม่เหมือนสีที่ปรากฏบนกระดาษจริง โดยเฉพาะเมื่อใช้เทคนิคต่างกัน เช่น ลงน้ำหนักเบา ลงน้ำหนักเข้ม ผสมสี หรือใช้สีที่สามารถระบายน้ำได้

ก่อนเริ่มงานจริงจึงควรมีพื้นที่เล็ก ๆ สำหรับทดลองสี ลองระบาย ลองซ้อนสี ลองน้ำหนักมือ แล้วจึงเลือกสีที่ต้องการใช้จริง การทดลองเพียงเล็กน้อยก่อนลงสีสามารถช่วยลดปัญหาการลงไปแล้วพบว่าสีเข้มเกินไป อ่อนเกินไป หรือเข้ากับสีอื่นไม่ได้

การวางแผนสี ไม่ได้ทำให้จินตนาการของเด็กลดลง

บางคนอาจรู้สึกว่า ถ้ากำหนดทุกอย่างไว้ก่อน เด็กจะไม่ได้ใช้ความคิดสร้างสรรค์ ฉันกลับมองต่างออกไป การวางแผนกับความคิดสร้างสรรค์เป็นคนละเรื่องกัน

เด็กยังสามารถคิดตัวละคร เลือกสี สร้างบรรยากาศ และออกแบบภาพได้เต็มที่ เพียงแต่เมื่อเลือกแล้ว เราฝึกให้เขารักษาสิ่งที่เลือกนั้นให้ต่อเนื่องตลอดงาน นี่ต่างหากคือทักษะสำคัญของการสร้างงานหนึ่งชิ้นให้สำเร็จ เราไม่ได้ฝึกเพียงให้เด็ก "วาดภาพสวย" เป็นหน้า ๆ แต่กำลังฝึกให้เขาสร้าง หนังสือหนึ่งเล่มที่ทุกหน้าทำงานร่วมกัน

ดังนั้น หลังจากทำต้นแบบตัวละครแล้ว อย่าเพิ่งเก็บกระดาษแผ่นนั้น เติมสีประจำตัวละครลงไปด้วย กระดาษต้นแบบเพียงแผ่นเดียวจะกลายเป็นทั้งแบบสำหรับวาดและแบบสำหรับลงสี ช่วยให้เด็กทำงานเร็วขึ้น ลดความสับสน และทำให้ตัวละครยังเป็น "คนเดิม" ตั้งแต่หน้าแรกจนถึงหน้าสุดท้ายของเรื่องค่ะ