
หนังสือเล่มเล็กกับการเรียนรู้ และการเตรียมตัวสำหรับการแข่งขัน
หนังสือเล่มเล็ก เป็นสื่อการเรียนรู้ที่สามารถนำมาใช้ได้หลากหลายวิชา เพราะในชิ้นงานหนึ่งเล่ม เด็กได้ใช้ทักษะหลายด้านร่วมกัน ทั้งการคิด การอ่าน การเขียน การวาดภาพ การออกแบบ และการลงมือประดิษฐ์ชิ้นงานด้วยตนเอง
สำหรับการเรียนการสอนทั่วไป กิจกรรมหนังสือเล่มเล็กสามารถปรับให้เหมาะกับวัยและความสามารถของนักเรียนได้ ไม่จำเป็นต้องเน้นความประณีตหรือความสวยงามมากนัก จุดสำคัญคือ เปิดโอกาสให้เด็กได้คิดและสร้างผลงานของตัวเอง
เด็กอาจเริ่มจากการคิดเรื่องสั้น ๆ วางลำดับเหตุการณ์ เขียนข้อความ วาดภาพประกอบ และค่อย ๆ ประกอบทุกส่วนให้กลายเป็นหนังสือหนึ่งเล่ม กระบวนการเหล่านี้ช่วยฝึกทั้งการคิดวิเคราะห์ การสื่อสารด้วยภาษา ความคิดสร้างสรรค์ และการทำงานอย่างเป็นขั้นตอน
งานในห้องเรียนกับงานสำหรับการแข่งขันต่างกัน
หากทำเป็นกิจกรรมในห้องเรียน เราสามารถเลือกใช้วัสดุและอุปกรณ์พื้นฐานที่หาได้ง่าย เพื่อให้เด็กทุกคนมีโอกาสลงมือทำ ค่าใช้จ่ายจึงไม่จำเป็นต้องสูง
แต่เมื่อนำหนังสือเล่มเล็กไปใช้ในการแข่งขัน งานจะมีรายละเอียดเพิ่มขึ้น ทั้งในเรื่อง คุณภาพของวัสดุ การเลือกกระดาษ สี อุปกรณ์ การวางองค์ประกอบ ความประณีต และความชำนาญในการทำงานภายใต้เวลาที่กำหนด
การเลือกวัสดุที่เหมาะสมจึงมีส่วนช่วยให้นักเรียนทำงานได้สะดวกขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่าอุปกรณ์ราคาแพงจะทำให้ผลงานดีขึ้นโดยอัตโนมัติ
อุปกรณ์เป็นเพียงเครื่องมือ ส่วนคุณภาพของผลงานเกิดจากการฝึกฝนและทักษะของผู้ใช้
การทำปกแบบมุงหลังคา
รูปแบบหนึ่งที่สามารถนำมาใช้กับหนังสือเล่มเล็กได้คือ การทำปกแบบมุงหลังคา เหมาะกับหนังสือที่มีจำนวนหน้าไม่มากและตัวเล่มไม่หนาจนเกินไป
รูปแบบนี้ทำได้ค่อนข้างง่าย และสามารถใช้พื้นที่กระดาษทั้งสองด้านในการเขียนเนื้อหาและวาดภาพประกอบ ทำให้ใช้พื้นที่ของหนังสือได้คุ้มค่า
สำหรับการฝึกในระยะแรก ครูอาจให้นักเรียนทดลองทำตัวเล่มก่อน เพื่อให้เข้าใจโครงสร้าง การเรียงหน้า และตำแหน่งของเนื้อหา เมื่อเด็กคุ้นเคยแล้วจึงค่อยเพิ่มรายละเอียดด้านการออกแบบและความประณีตของงาน
ก่อนแข่งขัน สิ่งสำคัญที่สุดคือการฝึก
การเตรียมนักเรียนสำหรับการแข่งขันไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการซื้ออุปกรณ์จำนวนมาก สิ่งที่ควรเริ่มก่อนคือ ฝึกพื้นฐานให้เด็กทำงานได้คล่อง
ตั้งแต่การคิดเรื่อง การวางโครงเรื่อง การแบ่งเนื้อหาลงแต่ละหน้า การร่างภาพ การลงสี การเขียนตัวอักษร ไปจนถึงการประกอบเป็นหนังสือหนึ่งเล่ม
เมื่อฝึกซ้ำ ๆ เด็กจะค่อย ๆ รู้ว่าตัวเองถนัดอะไร ควรแก้ไขตรงไหน และควรเลือกใช้อุปกรณ์อย่างไรให้เหมาะกับงานของตนเอง
เพราะท้ายที่สุดแล้ว หนังสือเล่มเล็กที่ดีไม่ได้เกิดขึ้นจากอุปกรณ์เพียงอย่างเดียว แต่เกิดจาก ความคิดสร้างสรรค์ ทักษะ ความชำนาญ และประสบการณ์ที่สะสมจากการลงมือทำ
และสิ่งเหล่านี้ไม่มีทางลัด นอกจากการฝึกฝนอย่างสม่ำเสมอ




หมายเหตุ ปรับปรุงรูปภาพประกอบ 15/8/69