อ่านฉบับร่างให้เป็น ก่อนลงมือแก้

เมื่อเขียนฉบับร่างตั้งแต่ต้นจนจบแล้ว สิ่งแรกที่ควรทำไม่ใช่รีบลบคำที่ไม่สวย หรือเปลี่ยนประโยคทันที

แต่คือ อ่านเรื่องของเราให้จบอีกครั้งหนึ่ง

ครั้งนี้เราไม่ได้อ่านในฐานะคนที่กำลังแต่งเรื่อง แต่ลองเปลี่ยนตัวเองให้เป็นคนอ่าน แล้วดูว่าเรื่องที่อยู่ตรงหน้าพาเราเดินไปได้ตั้งแต่ต้นจนจบหรือไม่

เพราะตอนเขียน เรารู้ทุกอย่างที่อยู่ในความคิดของตัวเอง แต่คนอ่านรู้เฉพาะสิ่งที่เราเขียนลงไปเท่านั้น

บางเรื่องจึงดูเข้าใจง่ายสำหรับคนเขียน แต่เมื่อให้คนอื่นอ่าน กลับมีบางช่วงที่ตามไม่ทัน

การอ่านทบทวนจึงเป็นขั้นที่ช่วยให้เรามองเห็นสิ่งเหล่านั้น

รอบแรก อ่านเรื่อง ไม่ต้องรีบจับคำผิด

 

จากโครงเรื่องสู่ฉบับร่าง เขียนให้จบก่อน แล้วค่อยทำให้ดี

จากบทที่ผ่านมา เราค่อย ๆ เติมรายละเอียดให้เรื่องมากขึ้น ทั้งฉาก การบรรยาย และบทสนทนา เพื่อให้ตัวละครมีชีวิตและทำให้คนอ่านมองเห็นเหตุการณ์ที่กำลังเกิดขึ้น

เมื่อมาถึงตรงนี้ เด็กมีวัตถุดิบสำหรับการเขียนเกือบครบแล้ว

รู้ว่าเรื่องต้องการบอกอะไร
รู้ว่าใครเป็นตัวละคร
ตัวละครต้องการอะไร
พบปัญหาอะไร
เหตุการณ์ใดเกิดก่อน–หลัง
เรื่องเริ่มตรงไหน เดินไปอย่างไร และจบอย่างไร
รวมถึงรู้ว่าจะใช้ฉาก การบรรยาย และบทสนทนาช่วยเล่าเรื่องอย่างไร

ขั้นต่อไปจึงไม่ใช่การคิดส่วนประกอบเพิ่มอีกแล้ว แต่คือการนำสิ่งที่คิดทั้งหมดมา เขียนให้กลายเป็นเรื่องตั้งแต่ต้นจนจบ

บทสนทนา ช่วยให้ตัวละครมีชีวิตและพาเรื่องเดินต่อ

จากบทความก่อน เราพูดถึงการสร้างฉากและการบรรยายให้คนอ่านมองเห็นว่า ตัวละครอยู่ที่ไหน กำลังทำอะไร และมีสิ่งใดเกิดขึ้นรอบตัว

แต่ในเรื่องหนึ่งเรื่อง หากมีเพียงผู้เขียนเป็นคนเล่าอยู่ตลอด ตัวละครอาจยังดูห่างจากคนอ่าน

อีกสิ่งหนึ่งที่จะช่วยให้เราได้ยินความคิด เห็นนิสัย และเข้าใจความสัมพันธ์ของตัวละครมากขึ้นก็คือ บทสนทนา

บทสนทนาไม่จำเป็นต้องมีมาก และไม่ใช่ทุกเหตุการณ์ที่ตัวละครต้องพูด

สิ่งสำคัญคือ เมื่อให้ตัวละครพูด คำพูดนั้นควรมีหน้าที่บางอย่างในเรื่อง

ก่อนเขียนบทสนทนา ลองถามว่าต้องการให้ตัวละครพูดเพื่ออะไร

 

ฉากและการบรรยาย เขียนอย่างไรให้คนอ่านเห็นภาพ

จากบทความก่อน เราพาเรื่องมาถึงจุดที่ตัวละครพบปัญหา ต้องตัดสินใจ และค่อย ๆ พาเหตุการณ์ไปสู่การคลี่คลาย

เมื่อเส้นทางของเรื่องเริ่มชัดแล้ว ขั้นต่อไปคือทำให้สิ่งที่อยู่ในความคิดของเด็ก กลายเป็นภาพที่คนอ่านมองเห็นตามได้

เพราะคนเขียนรู้ทุกอย่างที่อยู่ในหัวของตัวเอง

รู้ว่าตัวละครอยู่ที่ไหน
รู้ว่ารอบตัวมีอะไร
รู้ว่าฝนกำลังตกหรือแดดกำลังออก
รู้ว่าตัวละครกำลังกลัว ดีใจ หรือลังเล

แต่คนอ่านไม่รู้

 

จุดสำคัญของเรื่อง และการคลี่คลายปัญหาให้ลงตัว

จากบทความก่อน เราพาเด็กนำเหตุการณ์ที่คิดไว้มาเรียงเป็น ต้นเรื่อง – กลางเรื่อง – จบเรื่อง

เมื่อมองเห็นโครงของเรื่องตั้งแต่ต้นจนจบแล้ว ขั้นต่อไปยังไม่จำเป็นต้องรีบเขียนเป็นเรื่องยาว

ลองกลับมาดูช่วงกลางเรื่องอีกครั้งว่า

มีเหตุการณ์ใดที่เป็นจุดสำคัญของเรื่องหรือไม่

วางโครงเรื่องให้ชัด ด้วยต้นเรื่อง – กลางเรื่อง – จบเรื่อง

จากบทความก่อน เราพาเด็กคิดจากปัญหาไปสู่เหตุการณ์ โดยให้มองว่าเมื่อเกิดเหตุการณ์หนึ่งขึ้นแล้ว อะไรจะเกิดตามมา

เมื่อคิดไปเรื่อย ๆ เราจะเริ่มมีเหตุการณ์อยู่ในมือหลายเหตุการณ์

แต่ก่อนจะลงมือเขียนเป็นเรื่องยาว ยังมีอีกขั้นหนึ่งที่ช่วยให้เด็กไม่หลงทาง นั่นคือ

นำเหตุการณ์ที่คิดได้มาวางให้เห็นว่า เรื่องจะเริ่มตรงไหน เดินไปอย่างไร และจบลงตรงไหน

หรือพูดง่าย ๆ ก็คือ

แต่งเรื่อง 5 :จากปัญหาสู่เหตุการณ์ วางลำดับเรื่องให้เดินไปข้างหน้า

 

จากปัญหาสู่เหตุการณ์ วางลำดับเรื่องให้เดินไปข้างหน้า

จากบทความก่อน เราพูดถึงการสร้างปัญหาหรือความขัดแย้งให้กับตัวละคร เพราะเมื่อไม่มีอะไรเกิดขึ้นกับตัวละคร เรื่องก็แทบไม่มีเหตุผลที่จะเดินต่อ

แต่การมีปัญหาเพียงอย่างเดียว ยังไม่ทำให้เกิดเป็นเรื่องที่สมบูรณ์

หลังจากตัวละครพบปัญหา คำถามสำคัญต่อมาคือ

แล้วเขาจะทำอย่างไรต่อ?

คำถามสั้น ๆ นี้ คือจุดเริ่มต้นของการสร้างเหตุการณ์และวางโครงเรื่อง

เรื่องไม่ได้เดินเพราะมีเหตุการณ์เยอะ

แต่งเรื่อง 4 เมื่อตัวละครต้องเจอปัญหา : จุดเริ่มต้นที่ทำให้เรื่องเดิน

 

 

เมื่อตัวละครต้องเจอปัญหา : จุดเริ่มต้นที่ทำให้เรื่องเดิน

เมื่อเรามีแก่นเรื่องและรู้แล้วว่าใครจะเป็นตัวละครที่พาเรื่องเดิน สิ่งต่อไปที่ต้องเกิดขึ้นคือ “เหตุการณ์”

เพราะเพียงแค่มีตัวละคร ยังไม่ทำให้เกิดเรื่อง

เด็กคนหนึ่งเป็นคนซื่อสัตย์
เด็กหญิงคนหนึ่งรักคุณยาย
เพื่อนสามคนรักและช่วยเหลือกัน
เด็กคนหนึ่งชอบใช้สื่อออนไลน์

ทั้งหมดนี้เป็นเพียงข้อมูลเกี่ยวกับตัวละคร

เรื่องจะเริ่มขึ้นก็ต่อเมื่อ มีบางสิ่งเกิดขึ้นกับตัวละคร และสิ่งนั้นทำให้ตัวละครต้องทำอะไรบางอย่างต่อไป

นี่คือจุดที่ “ปัญหา” หรือ “ความขัดแย้ง” เข้ามามีบทบาทในการสร้างเรื่อง

เรื่องต้องมีบางอย่างเกิดขึ้น

แต่งเรื่อง 3 จากแก่นเรื่องสู่ตัวละคร : ใครจะเป็นคนพาเรื่องเดิน

จากแก่นเรื่องสู่ตัวละคร : ใครจะเป็นคนพาเรื่องเดิน

เมื่อเด็กตีโจทย์ได้และมองเห็นแก่นของเรื่องแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการทำให้ความคิดที่ยังเป็นนามธรรมเริ่มมีชีวิตขึ้นมา

สิ่งที่จะทำหน้าที่นั้นก็คือ “ตัวละคร”

หากแก่นเรื่องคือความกตัญญู เราต้องมีใครสักคนแสดงให้ผู้อ่านมองเห็นความกตัญญูนั้น หากเป็นเรื่องความซื่อสัตย์ ก็ต้องมีตัวละครที่พบกับสถานการณ์ซึ่งทำให้ต้องเลือกว่าจะซื่อสัตย์หรือไม่

ดังนั้น ตัวละครในหนังสือเล่มเล็กจึงไม่ได้มีไว้เพียงเพื่อให้เรื่องมี “คน” หรือมีภาพสำหรับวาดประกอบ แต่ตัวละครต้องมีหน้าที่ในการพาเรื่องเดินตั้งแต่ต้นจนจบ

เริ่มจากคำถามง่ายที่สุด — เรื่องนี้เป็นเรื่องของใคร

แต่งเรื่อง 2 จากโจทย์สู่แก่นเรื่อง : หลักการเดียวกัน แต่ความลึกต่างกันในแต่ละช่วงชั้น

 

จากโจทย์สู่แก่นเรื่อง : หลักการเดียวกัน แต่ความลึกต่างกันในแต่ละช่วงชั้น

หลังจากเด็กสามารถอ่านและตีความโจทย์ได้แล้ว ขั้นตอนต่อไปยังไม่ใช่การรีบลงมือเขียนเรื่องทันที แต่คือการเปลี่ยนสิ่งที่ได้รับจากโจทย์ให้กลายเป็น “แก่นเรื่อง” หรือความคิดหลักที่เด็กต้องการสื่อผ่านเรื่องราว

เพราะการเข้าใจว่าโจทย์หมายถึงอะไร กับการรู้ว่า “เราจะเล่าอะไรจากโจทย์นี้” เป็นคนละขั้นตอนกัน

หลักการนี้สามารถใช้ได้กับการฝึกทำหนังสือเล่มเล็กตั้งแต่ระดับประถมศึกษาปีที่ 4–6 มัธยมศึกษาปีที่ 1–3 ไปจนถึงมัธยมศึกษาปีที่ 4–6 สิ่งที่แตกต่างกันไม่ใช่กระบวนการสร้างเรื่อง แต่เป็น ระดับความคิด ความซับซ้อนของเนื้อหา และความลึกในการนำเสนอ ที่ควรเหมาะสมกับวัยของผู้เรียน

โจทย์ไม่ใช่เนื้อเรื่อง

จากการเตรียมอุปกรณ์สู่สนามแข่งขัน : ก่อนเริ่มทำหนังสือเล่มเล็ก เด็กและครูต้องพร้อมอะไรบ้าง

 

จากการเตรียมอุปกรณ์สู่สนามแข่งขัน : ก่อนเริ่มทำหนังสือเล่มเล็ก เด็กและครูต้องพร้อมอะไรบ้าง

ตลอดหลายบทที่ผ่านมา เราค่อย ๆ พูดถึงการเตรียมวัสดุและอุปกรณ์สำหรับทำหนังสือเล่มเล็ก ตั้งแต่การเลือกกระดาษสำหรับเนื้อใน กระดาษสำหรับทำปก แผ่นรองตัด คัตเตอร์ ไปจนถึงอุปกรณ์พื้นฐานชิ้นเล็ก ๆ ที่ช่วยให้การทำงานสะดวก สะอาด และเป็นระเบียบมากขึ้น

เมื่อมองแต่ละอย่างแยกกัน อาจดูเหมือนเป็นเพียงเรื่องของการเตรียมของให้ครบ

แต่เมื่อเป็น การเตรียมนักเรียนเพื่อการแข่งขันหนังสือเล่มเล็ก สิ่งเหล่านี้เป็นเพียงจุดเริ่มต้นเท่านั้น

เพราะในวันที่เด็กเข้าสู่สนามแข่งขัน สิ่งที่ต้องนำเข้าไปไม่ได้มีเพียงกล่องอุปกรณ์ที่เตรียมไว้อย่างดี แต่ยังมีทักษะที่ได้รับการฝึก การวางแผน การทำงานร่วมกัน และความพร้อมที่จะเปลี่ยนโจทย์ที่เพิ่งได้รับให้กลายเป็นหนังสือหนึ่งเล่มภายในเวลาที่กำหนด

ก่อนฝึกเด็ก ครูต้องเห็นกระบวนการทั้งหมดก่อน

สิ่งแรกที่ผู้เขียนมองว่าสำคัญสำหรับครูผู้ฝึก โดยเฉพาะผู้ที่เพิ่งเริ่มต้น คือ ครูควรเห็นภาพของกระบวนการทั้งหมดก่อนว่าเด็กจะต้องทำอะไรบ้าง

แต่งเรื่อง 1 : ก่อนแต่งเรื่อง ต้องตีโจทย์ให้เป็น

 

ก่อนแต่งเรื่อง ต้องตีโจทย์ให้เป็น

ในการแข่งขันทำหนังสือเล่มเล็ก สิ่งแรกที่เด็กควรทำหลังได้รับโจทย์ ไม่ใช่รีบคิดชื่อเรื่อง ไม่ใช่รีบสร้างตัวละคร และยังไม่ใช่การลงมือเขียนเรื่องทันที

แต่คือ อ่านโจทย์และตีโจทย์ให้เข้าใจก่อนว่า กรรมการกำลังให้อะไรมา และเราจะต้องทำอะไรกับสิ่งที่ได้รับ

จากประสบการณ์ที่ผ่านมา รูปแบบของโจทย์ในการแข่งขันไม่ได้เหมือนกันทุกสนาม บางแห่งกำหนดหัวข้อมาให้โดยตรง บางแห่งกำหนดคำสำคัญหรือ Keyword ที่จะต้องนำไปใช้ในเรื่อง ขณะที่บางแห่งให้เพียงแนวคิดหรือขอบเขตกว้าง ๆ แล้วเปิดโอกาสให้เด็กนำไปสร้างเรื่องและตั้งชื่อเรื่องเอง

รูปแบบอาจเปลี่ยน แต่หลักการแรกไม่เปลี่ยน นั่นคือ

อย่าเพิ่งแต่ง จนกว่าจะรู้ว่าโจทย์ต้องการอะไร

อ่านสิ่งที่โจทย์ “ให้มา” ให้ครบก่อน

อุปกรณ์พื้นฐานสำหรับทำหนังสือเล่มเล็ก

 

อุปกรณ์พื้นฐานสำหรับทำหนังสือเล่มเล็ก เรื่องเล็ก ๆ ที่ช่วยให้งานเรียบร้อยขึ้น

หลังจากพูดถึงอุปกรณ์หลักสำหรับการทำหนังสือเล่มเล็ก ไม่ว่าจะเป็นกระดาษสำหรับทำเนื้อในและปก แผ่นรองตัด รวมถึงคัตเตอร์แล้ว ยังมีอุปกรณ์พื้นฐานอีกหลายอย่างที่ควรเตรียมไว้ให้พร้อม

อุปกรณ์ในกลุ่มนี้ ผู้เขียนไม่ได้ให้ความสำคัญถึงขั้นต้องเลือกยี่ห้อหรือรุ่นใดเป็นพิเศษ และไม่จำเป็นต้องมีราคาแพง เพียงเลือกให้เหมาะกับวัยของเด็ก ใช้งานสะดวก และมีคุณภาพเพียงพอกับลักษณะงานก็สามารถใช้ได้แล้ว

สิ่งสำคัญกว่าตัวอุปกรณ์ คือการฝึกให้เด็กรู้จัก เลือกใช้ วางให้เป็นที่ ใช้แล้วเก็บ และรักษาพื้นที่ทำงานให้สะอาดตลอดกระบวนการ

 

คัตเตอร์สำหรับทำหนังสือเล่มเล็ก เลือกอย่างไรให้เหมาะกับมือและใช้งานได้ปลอดภัย

หลังจากพูดถึงแผ่นรองตัดไปแล้ว อุปกรณ์อีกชิ้นที่มองข้ามไม่ได้ในการทำหนังสือเล่มเล็กก็คือ คัตเตอร์

คัตเตอร์อาจเป็นอุปกรณ์พื้นฐานที่เราคุ้นเคยกันดี แต่สำหรับงานหนังสือเล่มเล็ก โดยเฉพาะการฝึกนักเรียนเพื่อการแข่งขัน ผู้เขียนให้ความสำคัญกับทั้ง ขนาดของด้าม ความแข็งแรงของใบมีด ความคม และความปลอดภัยในการใช้งาน ควบคู่กันไป

เพราะคัตเตอร์ที่เหมาะสมไม่ได้เพียงช่วยให้ตัดกระดาษได้ง่าย แต่ยังมีผลต่อความเรียบร้อยของชิ้นงานและการควบคุมเครื่องมือของเด็กด้วย

ใบมีดคม ช่วยให้งานง่ายขึ้น

 

แผ่นรองตัดสำหรับทำหนังสือเล่มเล็ก เลือกอย่างไรให้เหมาะกับการฝึกและการแข่งขัน

เมื่อพูดถึงการเตรียมกระดาษและการทำปกหนังสือเล่มเล็ก อุปกรณ์อีกชิ้นหนึ่งที่มักต้องใช้ควบคู่กับคัตเตอร์และไม้บรรทัดก็คือ แผ่นรองตัด (Cutting Mat)

หลายคนอาจมองว่าแผ่นรองตัดมีหน้าที่เพียงรองไม่ให้คัตเตอร์กรีดโดนโต๊ะ แต่จากประสบการณ์ในการฝึกนักเรียนทำหนังสือเล่มเล็ก ผู้เขียนพบว่า คุณภาพของแผ่นรองตัดมีผลต่อความสะดวกและความเรียบร้อยของการทำงานมากกว่าที่คิด โดยเฉพาะเมื่อต้องตัดกระดาษจำนวนมากและใช้งานซ้ำเป็นเวลานาน

แผ่นรองตัดไม่ได้เหมือนกันทุกแผ่น

กระดาษแข็งสำหรับทำปกหนังสือเล่มเล็ก

 

กระดาษแข็งสำหรับทำปกหนังสือเล่มเล็ก เลือกแบบไหนให้ตัดง่ายและแข็งแรง

หลังจากเตรียมกระดาษสำหรับทำเนื้อในของหนังสือแล้ว อีกส่วนหนึ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือ โครงปกหรือไส้ในของปก ซึ่งทำหน้าที่ช่วยให้ปกหนังสือแข็ง อยู่ทรง และช่วยให้ตัวเล่มดูเรียบร้อยมากขึ้น

วัสดุที่ใช้ไม่จำเป็นต้องมีราคาแพง แต่ควรเลือกให้เหมาะกับลักษณะงาน โดยเฉพาะเมื่อต้องให้นักเรียนเป็นผู้ลงมือตัดและประกอบปกด้วยตัวเอง

กระดาษอะไรใช้ทำโครงปกได้บ้าง

 

กระดาษ 100 ปอนด์สำหรับทำหนังสือเล่มเล็ก ซื้อ A4 สำเร็จรูปหรือตัดเองดีกว่า?

จากบทความก่อนหน้านี้ เราพูดถึงการเลือกกระดาษ 100 ปอนด์ให้เหมาะกับการทำหนังสือเล่มเล็ก ทั้งกระดาษผิวเรียบสำหรับสีไม้ และกระดาษผิวหยาบที่เหมาะกับงานที่ต้องใช้น้ำมากขึ้น

คราวนี้อยากชวนมาดูอีกเรื่องหนึ่งที่ดูเหมือนเป็นรายละเอียดเล็ก ๆ แต่จากประสบการณ์ในการฝึกนักเรียน ผู้เขียนค่อนข้างให้ความสำคัญ นั่นคือ

เราควรซื้อกระดาษ A4 ที่ตัดสำเร็จมาแล้ว หรือซื้อกระดาษวาดเขียนแผ่นใหญ่มาตัดเอง?

 

กระดาษสำหรับทำหนังสือเล่มเล็ก เลือกอย่างไรให้เหมาะกับการฝึกและแข่งขัน

ในการทำหนังสือเล่มเล็ก “กระดาษ” เป็นอีกหนึ่งวัสดุสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม เพราะนอกจากใช้สำหรับวาดภาพและเขียนเนื้อเรื่องแล้ว ยังต้องผ่านการพับ ติดกาว ทำปก และประกอบเป็นตัวเล่มในขั้นตอนสุดท้าย

สำหรับการแข่งขันจะมีเกณฑ์กำหนดเรื่องกระดาษและขนาดของชิ้นงานไว้อยู่แล้ว โดยรูปแบบที่ใช้กันทั่วไปคือ กระดาษวาดเขียน 100 ปอนด์ ขนาด A4 นำมาพับครึ่ง เมื่อพับแล้วจะได้พื้นที่สำหรับทำหนังสือ 2 หน้า ส่วนด้านหลังใช้สำหรับติดกาวเมื่อนำแต่ละส่วนมาประกอบเป็นเล่ม

แต่สิ่งที่ควรรู้คือ กระดาษที่เขียนว่า “100 ปอนด์” เหมือนกัน ไม่ได้หมายความว่าจะมีคุณสมบัติเหมือนกันทั้งหมด ทั้งเนื้อกระดาษ พื้นผิว สีของกระดาษ และคุณภาพการตัด ล้วนมีผลต่อการทำงาน

ระดับประถม ป.4–ป.6 : สีไม้ธรรมดาเหมาะกับกระดาษผิวเรียบ

สำหรับการแข่งขันระดับชั้น ป.4–ป.6 ที่ใช้สีไม้ธรรมดา จากประสบการณ์ในการฝึกนักเรียน ผู้เขียนจะเลือกใช้ กระดาษวาดเขียน 100 ปอนด์ชนิดผิวเรียบ

กระดาษผิวเรียบช่วยให้การระบายสีทำได้ง่าย สีต่อเนื่องและผิวงานดูเรียบเนียน โดยเฉพาะงานแข่งขันที่ต้องการลงสีให้สดและค่อนข้างเข้ม

หลังจากลงสีจนได้น้ำหนักตามต้องการแล้ว สามารถใช้เทคนิค นำกระดาษทิชชู่ สำลี หรือคอตตอนบัดถูเบา ๆ บนผิวสี ช่วยเกลี่ยผิวงานและทำให้สีเกิดความเงาขึ้นได้ โดยไม่จำเป็นต้องเคลือบชิ้นงาน

แล้วกระดาษผิวหยาบใช้กับสีไม้ธรรมดาได้ไหม?

 

พู่กันสำหรับสีไม้ระบายน้ำ เลือกแบบไหนสำหรับฝึกและแข่งขัน

หลังจากพูดถึง สีไม้ระบายน้ำ แล้ว อุปกรณ์ที่ต้องใช้คู่กันและมีความสำคัญไม่แพ้กันก็คือ “พู่กัน”

สีไม้ระบายน้ำบางรุ่น เช่น Faber-Castell หลายชุด มีพู่กันแถมมาให้ในกล่อง ซึ่งสามารถนำมาใช้ทดลองหรือฝึกระบายได้ แต่ถ้าเป็นการฝึกอย่างจริงจังหรือเตรียมสำหรับการแข่งขัน พู่กันเพียงด้ามเดียวอาจไม่เพียงพอ เพราะในการทำงานจริง เราต้องใช้พู่กันหลายขนาดตามพื้นที่และรายละเอียดของภาพ

เลือกพู่กันอย่างไร

ส่วนตัวไม่ได้ยึดติดกับยี่ห้อใดเป็นพิเศษ และไม่ได้มีหลักว่าต้องใช้พู่กันราคาแพง สิ่งที่มักพิจารณาคือ

 

สีไม้ระบายน้ำสำหรับทำหนังสือเล่มเล็ก เลือกอย่างไร และใช้งานแบบไหน?

สีเป็นอีกส่วนสำคัญของการทำหนังสือเล่มเล็ก โดยเฉพาะการแข่งขันในระดับมัธยม ซึ่งมักใช้ สีไม้ระบายน้ำ ในการสร้างภาพประกอบ เพราะสามารถใช้ได้ทั้งในลักษณะของสีไม้และนำเทคนิคสีน้ำเข้ามาผสมผสาน ทำให้ภาพมีรายละเอียดและน้ำหนักของสีที่หลากหลายขึ้น

สีไม้ระบายน้ำในปัจจุบันมีให้เลือกหลายยี่ห้อ และแต่ละยี่ห้อก็มีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ของตัวเองอยู่เสมอ เนื่องจากไม่ได้ทดลองใช้สีรุ่นใหม่ ๆ มาระยะหนึ่งแล้ว จึงคงไม่สามารถบอกได้ว่าสีของยี่ห้อใดในปัจจุบันดีที่สุด

แต่หากพูดจาก ประสบการณ์ที่เคยใช้ในการฝึกนักเรียนและการแข่งขัน สีที่ใช้ค่อนข้างบ่อยคือ Faber-Castell สีไม้ระบายน้ำกล่องสีแดง ซึ่งเป็นรุ่นที่ได้รับคำแนะนำจากครูศิลปะ และจากการไปสนามแข่งขันในช่วงที่ฝึกเด็ก ก็พบเห็นผู้เข้าแข่งขันใช้สีรุ่นนี้กันค่อนข้างมาก

ทำไมจึงเลือกใช้ Faber-Castell

สีไม้สำหรับการแข่งขันหนังสือเล่มเล็กระดับประถม เลือกแบบไหนดี?

 

สีไม้สำหรับการแข่งขันหนังสือเล่มเล็กระดับประถม เลือกแบบไหนดี?

อีกหนึ่งคำถามที่มักมีคนถามเวลาฝึกนักเรียนทำหนังสือเล่มเล็กคือ “ใช้สีไม้ยี่ห้ออะไรดี?”

จริง ๆ แล้วการเลือกสีไม้สำหรับการแข่งขันไม่ได้มีกฎตายตัวว่าจะต้องใช้ยี่ห้อใดยี่ห้อหนึ่ง สีไม้หลายยี่ห้อสามารถนำมาใช้ได้ ขึ้นอยู่กับความถนัด เทคนิค และประสบการณ์ของผู้ใช้เป็นสำคัญ

สำหรับการฝึกนักเรียนระดับประถม จากประสบการณ์ที่เคยใช้และฝึกเด็กมา สีไม้ที่เลือกใช้เป็นหลักคือ Colleen ซึ่งเป็นสีที่พบเห็นในการฝึกและการแข่งขันค่อนข้างบ่อยเช่นกัน

เหตุผลที่เลือกใช้ ไม่ได้เป็นเพราะว่าสีอื่นใช้ไม่ได้ แต่เพราะคุณสมบัติของสีค่อนข้างเหมาะกับงานประเภทนี้ โดยเฉพาะ สีสด ระบายลื่น สีขึ้นง่าย และให้สีค่อนข้างชัด เด็กที่กำลังฝึกจึงเห็นน้ำหนักและความแตกต่างของสีได้ง่าย และเมื่อนำมาใช้กับภาพประกอบหนังสือเล่มเล็ก งานจะดูสดใสและสะดุดตา

เมื่อมีทักษะมากขึ้น เราไม่จำเป็นต้องใช้สีเพียงยี่ห้อเดียว ผู้ที่มีความชำนาญอาจนำสีไม้หลายยี่ห้อมาผสมกัน เพื่อเลือกเฉดหรือคุณสมบัติของสีให้เหมาะกับแต่ละส่วนของภาพได้ แต่สำหรับ ผู้เริ่มต้นหรือเด็กที่เพิ่งเริ่มฝึก การใช้สีชุดเดียวก่อนก็เพียงพอ และช่วยให้เด็กเรียนรู้การควบคุมน้ำหนักมือและทำความรู้จักกับคุณสมบัติของสีได้ง่ายกว่า

เทคนิคที่ใช้หลังระบายสี

 

ปากกากันน้ำสำหรับทำหนังสือเล่มเล็ก เลือกอย่างไร ใช้เบอร์ไหนดี?

ปากกาตัดเส้นเป็นอุปกรณ์ชิ้นเล็ก ๆ ที่มีผลต่อความเรียบร้อยของงานทำหนังสือเล่มเล็กไม่น้อย โดยเฉพาะงานที่ต้องวาดภาพ เดินเส้น เขียนเนื้อเรื่อง และระบายสีในภายหลัง

จากประสบการณ์ในการฝึกนักเรียนทำหนังสือเล่มเล็ก ทั้งระดับประถมและมัธยม ปากกาที่เลือกใช้เป็นหลักสำหรับการเดินเส้นคือ Sakura Pigma Micron แม้ราคาจะสูงกว่าปากกาทั่วไปอยู่บ้าง แต่ส่วนตัวให้ความสำคัญกับคุณภาพของเครื่องมือ โดยเฉพาะเมื่อเด็กเริ่มฝึกอย่างจริงจังหรือเตรียมตัวสำหรับการแข่งขัน

เครื่องมือที่ดีไม่ได้ทำให้งานสวยแทนคนทำ แต่เครื่องมือที่เหมาะสมช่วยให้เด็กนำทักษะที่ฝึกมาใช้ได้เต็มที่ และเมื่อใช้เครื่องมือเดิมอย่างต่อเนื่อง เด็กก็จะคุ้นกับน้ำหนักมือ ลักษณะหัวปากกา และน้ำหนักของเส้น เมื่อถึงเวลาทำงานจริงจึงไม่ต้องปรับตัวกับอุปกรณ์ใหม่อีกครั้ง

ช่วงฝึกซ้อมจำเป็นต้องใช้ปากกาดีตลอดไหม?

ไม้รีดกระดาษ

  

            เวลาทำหนังสือเล่มเล็ก การ์ด สมุดทำมือ หรืองานประดิษฐ์จากกระดาษ หลายครั้งเราต้องพับกระดาษให้เกิดรอยที่คมและเรียบ โดยเฉพาะกระดาษที่ค่อนข้างหนา หากใช้นิ้วกดเพียงอย่างเดียว รอยพับอาจไม่เรียบ หรือเมื่อลูบซ้ำ ๆ ก็ทำให้นิ้วเจ็บได้

            อุปกรณ์ชิ้นเล็ก ๆ ที่ช่วยงานตรงนี้ได้ดีคือ ไม้รีดกระดาษ หรือที่มักเรียกว่า Bone Folder แม้ชื่อเดิมจะมาจากอุปกรณ์ที่เคยทำจากกระดูก แต่ปัจจุบันมีทั้งแบบพลาสติก เรซิน และวัสดุสังเคราะห์ให้เลือกใช้

ไม้รีดกระดาษใช้ทำอะไรได้บ้าง

            ประโยชน์หลักคือช่วย กรีดรอย พับ และรีดกระดาษให้เรียบและคมขึ้น เหมาะกับงานหนังสือทำมือ หนังสือเล่มเล็ก การ์ด ปกสมุด งาน Scrapbook และงานประดิษฐ์จากกระดาษทั่วไป

            นอกจากช่วยให้รอยพับสวยแล้ว ยังใช้รีดบริเวณที่ติดกาวหรือเทปสองหน้า เพื่อให้กระดาษแนบสนิท ลดฟองอากาศ และช่วยให้งานดูเรียบร้อยขึ้น โดยไม่ต้องใช้นิ้วกดซ้ำ ๆ

วิธีใช้

บทที่ 4 วิธีทำปกและเข้าเล่มหนังสือเล่มเล็ก

 

บทที่ 4 วิธีทำปกและเข้าเล่มหนังสือเล่มเล็ก

ขั้นตอนสำคัญที่ทำให้ชิ้นงานแข็งแรง เรียบร้อย และสวยงาม

มาถึงขั้นตอนสำคัญของการทำหนังสือเล่มเล็กกันแล้วค่ะ นั่นคือ การทำปกและเข้าเล่ม

การเข้าเล่มแบบนี้เป็นรูปแบบที่ค่อนข้างมาตรฐาน ให้ชิ้นงานที่แข็งแรง ทนทาน เปิดใช้งานได้ดี และเมื่อทำอย่างประณีตแล้ว รูปเล่มจะดูเรียบร้อยสวยงามมาก

สิ่งสำคัญคือ ความแม่นยำในการวัด ตัด วาง และพับ โดยเฉพาะตัวเลขที่เป็นจุดทศนิยม อย่าเพิ่งมองว่าเป็นรายละเอียดเล็กน้อย เพราะความคลาดเคลื่อนเพียงไม่กี่มิลลิเมตรก็ส่งผลต่อรูปเล่มสำเร็จได้

บทความนี้ใช้หนังสือเรื่อง Hansel & Gretel เป็นตัวอย่าง ขนาดต่าง ๆ จึงเป็นขนาดจากชิ้นงานจริงเล่มนี้ หากนำไปใช้กับหนังสือขนาดอื่น สามารถปรับตัวเลขตามขนาดและความหนาของชิ้นงานได้ค่ะ

อุปกรณ์เพิ่มเติมสำหรับทำปก

1. กระดาษ 100 ปอนด์ ขนาดใหญ่กว่า A4

2. กระดาษกล่อง หรือบางครั้งเรียกว่า กระดาษหลังภาพ มีหลายความหนา แนะนำให้เลือกชนิดไม่หนามาก เพราะถ้าหนาเกินไปจะตัดและพับได้ยาก

ถ้าไม่มีกระดาษกล่อง ใช้อะไรแทนได้?

 

บทที่ 3 อุปกรณ์และขั้นตอนการทำหนังสือเล่มเล็ก

ตัวอย่างจาก Hansel & Gretel

หนังสือเล่มนี้เป็นตัวอย่างการทำหนังสือเล่มเล็กแบบง่าย ๆ โดยใช้ เทคนิคสีไม้ระบายน้ำ เหมาะสำหรับผู้ที่กำลังเริ่มต้นและอยากลองทำชิ้นงานให้สำเร็จสักหนึ่งเล่มก่อน

ในช่วงแรกยังไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการแต่งเรื่องขึ้นเองก็ได้ค่ะ อาจเลือกเรื่องที่เราสนใจและได้รับอนุญาตให้นำมาใช้ หรือเลือกเนื้อหาที่สามารถนำมาใช้ได้อย่างถูกต้อง พร้อมระบุผู้แต่งและแหล่งที่มาให้ชัดเจน

เหตุผลที่แนะนำให้เริ่มจากเรื่องที่มีเนื้อหาอยู่แล้ว เพราะมือใหม่จะได้ฝึกกระบวนการ ทำหนังสือ โดยไม่ต้องกังวลกับการคิดเรื่องพร้อมกันหลายอย่าง และมีโอกาสได้เห็นชิ้นงานสำเร็จเร็วขึ้น

งานชิ้นแรกไม่จำเป็นต้องสมบูรณ์แบบค่ะ อย่าเพิ่งเผางานเสียจนสุดท้ายต้อง “เผาทิ้ง” จริง ๆ เพราะความภูมิใจจากหนังสือเล่มแรกนี่แหละ อาจเป็นแรงให้เราอยากทำเล่มต่อไป

 

บทที่ 1 รู้จัก “หนังสือเล่มเล็ก” ก่อนเริ่มลงมือทำ

ใกล้เข้าสู่ช่วงการแข่งขันของหลายพื้นที่แล้ว วันนี้จึงอยากกลับมาเล่าเรื่อง การทำหนังสือเล่มเล็ก หรือหนังสือทำมือ กันอีกครั้งค่ะ

บทความชุดนี้จะค่อย ๆ พาไปตั้งแต่การเริ่มต้นคิดเรื่อง การวางแผน การสร้าง Storyboard การแบ่งหน้า การเขียนเรื่อง การวาดภาพและลงสี ไปจนถึงการเข้าปกและทำรูปเล่ม โดยเฉพาะการทำหนังสือเล่มเล็กสำหรับการประกวดแข่งขัน ซึ่งนอกจากจะต้องทำชิ้นงานให้สวยและน่าอ่านแล้ว ยังมีเรื่องของ เกณฑ์ เวลา การแบ่งหน้าที่ และการทำงานเป็นทีม เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

แต่ก่อนจะไปถึงขั้นนั้น เรามาทำความรู้จักกับหนังสือเล่มเล็กกันก่อนค่ะ

หนังสือเล่มเล็กคืออะไร

 

 

บทที่ 2 วิธีทำ Storyboard หนังสือเล่มเล็ก พร้อมตัวอย่างแบบง่าย

ช่วงนี้หลายพื้นที่กำลังใกล้เข้าสู่เทศกาลการแข่งขันกันแล้ว วันนี้จึงขอกลับมาชวนคุยเรื่อง การทำหนังสือเล่มเล็ก กันอีกสักครั้งนะคะ

ครั้งนี้จะค่อย ๆ ไล่ตั้งแต่ขั้นตอนการวางแผนก่อนลงมือทำจริง โดยขอเริ่มต้นจากสิ่งสำคัญอย่างหนึ่ง นั่นคือ การทำสตอรี่บอร์ด (Storyboard) มาดูกันค่ะว่าสตอรี่บอร์ดคืออะไร มีส่วนประกอบอะไรบ้าง และช่วยให้การทำหนังสือเล่มเล็กของเราเป็นระบบขึ้นได้อย่างไร

📌 Storyboard คืออะไร? ทำไมควรวางแผนก่อนสร้างหนังสือเล่มเล็ก

ก่อนจะลงมือสร้างหนังสือเล่มเล็กสักหนึ่งเล่ม นอกจากการคิดเรื่อง ตัวละคร และภาพประกอบแล้ว สิ่งหนึ่งที่ช่วยให้เรามองเห็นภาพรวมของงานตั้งแต่ต้นจนจบได้ชัดเจนขึ้น คือการทำ สตอรี่บอร์ด (Storyboard)

📖 สตอรี่บอร์ด (Storyboard) คืออะไร

Storyboard คือ

เทคนิคทำบัตรคำให้เร็วขึ้น

 

 

เทคนิคทำบัตรคำให้เร็วขึ้น ไม่ต้องเสียเวลาตัดทีละใบ

วิธีนี้เป็นเทคนิคที่ผู้เขียนใช้ทำบัตรคำทุกวัน ช่วยประหยัดเวลาได้มาก

 

ขั้นตอนที่ 1 ตัดกระดาษเปล่าให้ได้ขนาดของบัตรคำที่ต้องการก่อน

ขั้นตอนที่ 2 นำขนาดกระดาษที่ตัดแล้ว ไปตั้งค่าหน้ากระดาษ (Custom Paper Size) ในโปรแกรมที่ใช้จัดทำบัตรคำ

ขั้นตอนที่ 3 ออกแบบบัตรคำให้พอดีกับขนาดกระดาษที่ตั้งค่าไว้ โดยจัดวางให้ใช้พื้นที่ได้คุ้มที่สุด

ขั้นตอนที่ 4 นำกระดาษที่ตัดไว้แล้ว ใส่เข้าเครื่องพิมพ์ตามปกติ

ขั้นตอนที่ 5 สั่งพิมพ์ได้ทันที โดยไม่ต้องพิมพ์ลงกระดาษ A4 แล้วมาตัดทีละแผ่นอีก

 

ข้อดีของวิธีนี้

 

เปลี่ยนความรู้ที่คุณมี…ให้กลายเป็นรายได้ ด้วยอีบุ๊กเพียงเล่มเดียว

หลายคนมีความรู้ มีประสบการณ์ และมีทักษะที่สั่งสมมาหลายปี 

แต่กลับไม่เคยสร้างรายได้จากสิ่งเหล่านั้นเลย

ครูมีเทคนิคการสอนที่ใช้แล้วได้ผล

พนักงานมีประสบการณ์ทำงานที่คนรุ่นใหม่อยากเรียนรู้

เจ้าของธุรกิจมีวิธีแก้ปัญหาที่ได้จากการลงมือทำจริง

แม่บ้านมีสูตรอาหารและเทคนิคการจัดบ้าน

ช่างฝีมือมีขั้นตอนการทำงานที่คนยอมจ่ายเพื่อเรียนรู้

คำถามคือ...

ทำไมความรู้เหล่านี้จึงยังสร้างรายได้ไม่ได้?