อุปกรณ์พื้นฐานสำหรับทำหนังสือเล่มเล็ก

 

อุปกรณ์พื้นฐานสำหรับทำหนังสือเล่มเล็ก เรื่องเล็ก ๆ ที่ช่วยให้งานเรียบร้อยขึ้น

หลังจากพูดถึงอุปกรณ์หลักสำหรับการทำหนังสือเล่มเล็ก ไม่ว่าจะเป็นกระดาษสำหรับทำเนื้อในและปก แผ่นรองตัด รวมถึงคัตเตอร์แล้ว ยังมีอุปกรณ์พื้นฐานอีกหลายอย่างที่ควรเตรียมไว้ให้พร้อม

อุปกรณ์ในกลุ่มนี้ ผู้เขียนไม่ได้ให้ความสำคัญถึงขั้นต้องเลือกยี่ห้อหรือรุ่นใดเป็นพิเศษ และไม่จำเป็นต้องมีราคาแพง เพียงเลือกให้เหมาะกับวัยของเด็ก ใช้งานสะดวก และมีคุณภาพเพียงพอกับลักษณะงานก็สามารถใช้ได้แล้ว

สิ่งสำคัญกว่าตัวอุปกรณ์ คือการฝึกให้เด็กรู้จัก เลือกใช้ วางให้เป็นที่ ใช้แล้วเก็บ และรักษาพื้นที่ทำงานให้สะอาดตลอดกระบวนการ

กรรไกร

ควรเลือกกรรไกรที่มีขนาดเหมาะกับมือเด็ก จับได้ถนัด เปิด–ปิดคล่อง และมีความคมเพียงพอกับวัสดุที่จะตัด

งานบางส่วนเหมาะกับการใช้กรรไกรมากกว่าคัตเตอร์ โดยเฉพาะการตัดรายละเอียด รูปทรง หรือชิ้นส่วนสำหรับตกแต่ง ดังนั้นกรรไกรพื้นฐานที่เด็กใช้งานได้คล่องสักหนึ่งคู่ก็เพียงพอแล้ว

ไม้บรรทัด

สำหรับการวัดหรือขีดเส้นทั่วไป สามารถใช้ไม้บรรทัดที่เด็กถนัดได้ แต่หากต้องใช้เป็นแนวสำหรับกรีดด้วยคัตเตอร์ ผู้เขียนจะเลือก ไม้บรรทัดเหล็ก เพราะขอบแข็งและไม่ถูกใบมีดเฉือนเหมือนไม้บรรทัดพลาสติก

ควรเลือกความยาวให้เหมาะกับขนาดกระดาษที่ใช้ เพื่อให้สามารถวัดและกำหนดแนวได้สะดวกโดยไม่ต้องต่อระยะหลายครั้ง

ดินสอและยางลบ

ดินสอเป็นอุปกรณ์ที่ใช้ตั้งแต่การกำหนดจุด วัดระยะ ร่างภาพ ไปจนถึงวางองค์ประกอบก่อนลงงานจริง จึงควรเลือกดินสอที่เขียนง่ายและไม่กดรอยลงบนกระดาษมากเกินไป

ส่วนยางลบ ผู้เขียนชอบชนิดที่ เนื้อนุ่มและลบสะอาด เพราะไม่จำเป็นต้องออกแรงถูมาก ลดโอกาสที่กระดาษจะเป็นขุย ยับ หรือเกิดรอย โดยเฉพาะพื้นที่ที่จะต้องวาดภาพและระบายสีต่อ

ผ้าเช็ดมือหรือกระดาษเปียก

อุปกรณ์ชิ้นเล็ก ๆ ที่ผู้เขียนมักให้ความสำคัญคือ ผ้าสะอาดสำหรับเช็ดมือ หรือกระดาษเปียกสำหรับทำความสะอาด

ขณะทำงาน มือเด็กอาจเปื้อนสี ฝุ่นดินสอ กาว หรือสิ่งสกปรกต่าง ๆ หากใช้มือเดิมกลับไปจับกระดาษสีอ่อนหรือพื้นที่ที่ทำเสร็จแล้ว รอยเปื้อนเล็ก ๆ ก็สามารถติดลงบนชิ้นงานได้โดยไม่ทันสังเกต

การมีอุปกรณ์ทำความสะอาดมืออยู่ใกล้ ๆ จึงช่วยได้มาก นอกจากเช็ดมือแล้ว ยังสามารถใช้ทำความสะอาดโต๊ะหรืออุปกรณ์บางชนิดเมื่อจำเป็น

อย่างไรก็ตาม ควรแยกบริเวณของเปียกออกจากพื้นที่วางกระดาษและชิ้นงาน เพื่อป้องกันน้ำหรือความชื้นสัมผัสงานโดยไม่ตั้งใจ

กระดาษทิชชู่

กระดาษทิชชู่ธรรมดาก็เป็นอุปกรณ์ที่มีประโยชน์ในการทำงาน สามารถใช้เช็ดมือ เช็ดอุปกรณ์ หรือรองรับสิ่งสกปรกเล็ก ๆ ระหว่างทำงานได้

สำหรับงานสีไม้บางเทคนิค ผู้เขียนยังเคยใช้กระดาษทิชชู่ช่วยถูหรือเกลี่ยพื้นผิวสี เพื่อให้สีที่ระบายไว้ดูเรียบและเกิดลักษณะของพื้นผิวตามที่ต้องการ

จึงเป็นของธรรมดาที่ราคาไม่สูง แต่ควรมีติดโต๊ะทำงานไว้เสมอ

ภาชนะเล็ก ๆ สำหรับเศษขยะ

อีกอย่างหนึ่งที่ผู้เขียนมักเตรียมไว้ให้เด็กคือ กล่องหรือภาชนะขนาดเล็กสำหรับใส่เศษขยะประจำโต๊ะ

ระหว่างทำหนังสือจะเกิดเศษกระดาษ เศษยางลบ ฝุ่นจากดินสอ เศษจากการเหลาดินสอสี และวัสดุชิ้นเล็ก ๆ อยู่ตลอด หากปล่อยให้กระจายเต็มพื้นที่ทำงาน นอกจากโต๊ะจะรกแล้ว เศษเหล่านั้นอาจไปติดหรือเปื้อนชิ้นงานได้

ไม่จำเป็นต้องเป็นถังขยะจริง ๆ กล่องเล็ก ๆ หรือภาชนะที่หาได้ง่ายก็เพียงพอ ขอเพียงให้เด็กมีจุดสำหรับทิ้งเศษวัสดุทันทีที่เกิดขึ้น

การเหลาดินสอสี

จากประสบการณ์ ผู้เขียนมักใช้การเหลาดินสอสีด้วยเครื่องมือที่เหมาะสมภายใต้การดูแล มากกว่าการใช้กบเหลาดินสอบางชนิด เพราะสามารถควบคุมการเปิดเนื้อไม้และรักษาเนื้อสีไว้ได้ตามต้องการ โดยเฉพาะดินสอสีที่ไส้เปราะและหักง่าย

อย่างไรก็ตาม เมื่อเป็นการใช้ของมีคมกับเด็ก ความปลอดภัยต้องมาก่อนความประหยัดของสีเสมอ เด็กควรได้รับการฝึกอย่างเหมาะสมตามวัย และครูควรดูแลอย่างใกล้ชิด

หากเด็กยังควบคุมเครื่องมือไม่ได้ดี การใช้กบเหลาดินสอที่เหมาะกับดินสอสีจะปลอดภัยกว่า

ทำไป เก็บไป

เรื่องหนึ่งที่ผู้เขียนให้ความสำคัญมาตลอดในการฝึกเด็กคือ

ทำไป เก็บไป

ตัดกระดาษแล้วมีเศษ ก็เก็บ
เหลาดินสอแล้วมีเศษ ก็ทิ้ง
มือเปื้อนสี ก็เช็ดก่อนกลับมาจับชิ้นงาน
ใช้อุปกรณ์เสร็จ ก็วางกลับตำแหน่งเดิม

ไม่ควรรอให้งานทั้งหมดเสร็จแล้วจึงค่อยจัดการโต๊ะครั้งเดียว

วิธีนี้ทำให้พื้นที่ทำงานเป็นระเบียบ สบายตา ลดโอกาสที่ชิ้นงานจะเปื้อนหรือเสียหาย และเมื่อทำงานเสร็จจริง ๆ ก็ไม่ต้องเสียเวลาอีกมากกับการเก็บกวาดครั้งใหญ่

โดยเฉพาะในการแข่งขันที่ทุกนาทีมีความหมาย การทำงานอย่างเป็นระบบช่วยประหยัดเวลาได้โดยที่เราแทบไม่รู้ตัว

ความสะอาดไม่ควรฝึกเพียงเพราะมีคะแนน

รายละเอียดของเกณฑ์การแข่งขันอาจเปลี่ยนแปลงไปในแต่ละปี จึงควรตรวจสอบเกณฑ์ของสนามและปีที่เข้าแข่งขันโดยตรงว่ามีการพิจารณาเรื่องความสะอาดหรือการจัดพื้นที่ทำงานอย่างไร

แต่สำหรับผู้เขียน ไม่ว่าความสะอาดและความเป็นระเบียบจะถูกกำหนดเป็นคะแนนหรือไม่ สิ่งเหล่านี้ก็ควรเป็นส่วนหนึ่งของการฝึกอยู่ดี

เพราะการทำหนังสือเล่มเล็กไม่ได้ฝึกเพียงให้เด็กสร้างชิ้นงานสวย ๆ หนึ่งเล่ม

เด็กยังได้เรียนรู้การวางแผน การใช้เครื่องมืออย่างรับผิดชอบ การรักษาของที่ใช้ การจัดพื้นที่ของตัวเอง และการเก็บงานเมื่อทำเสร็จ

อุปกรณ์พื้นฐานเหล่านี้จึงไม่จำเป็นต้องดีที่สุดหรือแพงที่สุดทุกชิ้น ขอเพียงเหมาะกับงานและพร้อมใช้งาน

ส่วนสิ่งที่ควรฝึกให้ดีที่สุด คือ นิสัยในการทำงาน

งานที่สะอาดและเป็นระเบียบไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะตอนเก็บโต๊ะหลังทำเสร็จ แต่เกิดจากวิธีทำงานของเด็กตั้งแต่เริ่มต้นจนถึงวางเครื่องมือชิ้นสุดท้ายลง.

 

 E-book และสื่อใบงานสำหรับเด็ก